Terug naar overzicht

Aardappel

Solanum tuberosum L. - Als er een product is dat we massaal aan de vork prikken, dan is het wel de aardappel.

De aardappel komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. Het was het voedsel voor Indianen die in Peru leefden. De Spanjaarden die, nadat Columbus Amerika ontdekt had, het land bezochten, maakten daar kennis met nieuwe planten als de aardappel, de cacaobonen en andere gewassen die de cultuur en de voedingsgewoonten van de Europeanen duidelijk beïnvloeden. Het heeft tot de 18de eeuw geduurd voordat de aardappel in onze streken op grote schaal geteeld en gegeten werd.

Waar moet je op letten

Afhankelijk van het gerecht dat u gaat maken, is belangrijk dat u kiest voor de juiste aardappel afhankelijk van het kooktype: vastkokend, iets bloemig (kruimig) of zeer bloemig (afkokend). Vastkokende aardappelen zijn heel geschikt om te bakken of om te verwerken in ovenschotels en salades. Iets bloemige aardappelen vallen tijdens het koken een beetje uiteen. Daarom kookt u ze het beste met weinig water. Iets bloemige aardappelen zijn in de keuken behoorlijk all-round. Eigenlijk zijn ze voor nagenoeg elke toepassing geschikt. Zeer bloemige aardappelen vallen tijdens het koken gemakkelijk uiteen. Wilt u dit voorkomen dan moet u exact op tijd stoppen met koken of deze aardappelen stomen op een treefje. Zeer bloemige aardappelen zijn ideaal voor de bereiding van bijvoorbeeld stamppot, puree en soep.

Schoonmaken

Aardappelen zijn niet geschikt om rauw te eten. U kunt aardappelen eerst schillen en dan koken of in de schil koken. Groene en blauwe plekken kunt u het beste wegsnijden. Eventuele rimpelige of oude aardappelen moet u eerst een tijdje in koud water leggen. U kunt aardappelen het beste op een donkere, droge plaats bewaren, zoals in de kelder om te voorkomen dat ze kiemen of groen kleuren. Zorg dat aardappelen lucht krijgen dus in plastic verpakte aardappelen uit de zak halen of zak openscheuren.

Bereidingswijze

Koken: Behandel aardappelen voorzichtig zodat ze geen blauwe plekken krijgen. Schil aardappelen, snijd ze in stukken van gelijke grootte, zet de aardappelen op met 1 theelepel zout en zoveel water dat ze net onder staan. Doe het deksel op de pan en breng het water aan de kook. Zet het vuur laag en laat de aardappelen in 20 minuten gaarkoken. Giet de aardappelen af en laat ze uitdampen. Schud de aardappelen tijdens het uitdampen een paar maal om.

Magnetron: Gekookte aardappelen zijn in de magnetron heel eenvoudig te bereiden. Aardappelen die gekookt zijn en daarna gebakken moeten worden, zijn door het voorgaren in de magnetron sneller gaar. Ook als u een ovenschotel met aardappelen gaat klaarmaken kunt u met het voorgaren van de aardappelen in magnetron een flinke tijdwinst boeken. De magnetron is voor het bereiden van aardappelen dus een handig hulpmiddel. U bereidt gekookte aardappelen in de magnetron als volgt: Verdeel 500 gram geschilde en gewassen aardappelen in gelijke stukken. Laat de aardappelen eventueel in koud water staan waardoor ze wat steviger worden. Leg ze met ruim aanhangend vocht naast elkaar in een ondiepe magnetronschaal. Dek de schaal af met een deksel of magnetronfolie. Zet de schaal in de magnetron, 6-7 minuten op 800 Watt. (aardappelen die nog gebakken moeten worden 4-5 minuten). Laat de aardappelen in de afgedekte schaal nog 3-4 minuten nagaren. Dit is belangrijk want een te lange kooktijd kan taaie aardappelen veroorzaken. Strooi wat zout of versgehakte tuinkruiden over de aardappelen en schud ze even op.

Zelf frietjes maken: Om zelf frietjes of aardappelblokjes te maken, schilt u de aardappelen en was ze. Snijdt de aardappelen in gewenste vorm en leg ze ongeveer 30 minuten in water met zout. Hierdoor komt het zetmeel los van de aardappel waardoor de frietjes minder snel aan elkaar zullen plakken. Spoel de aardappel goed af en droog af met een schone theedoek. Verwarm ondertussen het vet of de olie tot 150 graden Celsius. Bak de aardappelreepjes totdat deze gaar zijn (afhankelijk van de exacte temperatuur en de soort aardappel kan dit 6 tot 10 minuten duren). Schep de patat uit de pan in een vergiet en laat uitlekken. Verhit daarna het vet tot 180 graden Celsius en bak de frietjes totdat deze goudbruin zijn (dit kan 3 tot 6 minuten duren).
Schep de frietjes uit de pan, dep eventueel met keukenpapier overtollig vet af en bestrooi ze naar smaak met zout.

Tips

• De aardappel is absoluut geen dikmaker. De knol bestaat namelijk voor bijna 80% uit water. De aardappel bevast geen vet en levert zeer weinig calorieen; vergeleken met rijst, spaghetti of macaroni ongeveer de helft.
• Als u geschilde aardappelen in water bewaard gaat de kwaliteit achteruit. Het vitamine C- gehalte van de aardappelen neemt bijvoorbeeld af.
• Blauwe plekken op aardappelen zijn eigenlijk 'stootplekken'. Aardappelen moeten dus voorzichtig behandeld worden. Blauwe plekken zijn niet schadelijk voor de gezondheid en zij beïnvloeden de smaak niet, maar geven de aardappel wel een minder fraai uiterlijk.
• Het kan zijn dat sommige variëteiten na het koken een beetje grauw worden, door een paar druppeltjes azijn of citroensap aan het kookwater toe te voegen is dit probleem opgelost.
• Het eiwit in de aardappel zit vlak onder de schil. Nieuwe aardappels hebben maar een dunne schil. Die kun je daarom best in de schil koken, dan gaat er niets van het eiwit verloren.
  

Teelt

De teelt van de aardappelen is voor de boer een bezigheid van het jaar rond. Voor de beschrijving van de cyclus beginnen we in maart. Het pootgoed wordt dan aangekocht en in de schuur opgeslagen bij 15°C. De pootaardappelen kunnen bij deze temperatuur iets voorkiemen. In april wordt het pootbed bereid. De grond van de akker wordt losgemaakt en met mest verbeterd. In april gaat het pootgoed de grond in. Dat gebeurt machinaal. De pootmachine legt de aardappelen zo’n 35 cm van elkaar en de aanaarder schuift er de losse grond overheen. In mei worden de ruggen opgehoogd met een rijenfrees. Zo krijgt de plant voldoende losse grond om knollen te vormen. Bovendien, doordat de planten op ruggen gaan staan, zal dat de latere oogst vereenvoudigen.
In de maanden juni en juli zijn de aardappelvelden op hun mooist. Ondergronds worden wortels en zijstengels aangemaakt. Aan die zijstengels (stolonen) worden de nieuwe aardappelen gevormd, ongeveer 12 à 15 stuks per plant.
In augustus wordt het aardappelveld vaak beregend en in september volgt de oogst. De rooimachine haalt de knollen uit de grond en stort ze op de wagen. De aardappelen gaan direct de geventileerde schuur in om de oogst later op grootte te kunnen sorteren. In het donker en bij temperatuur van 7° C kunnen de meeste aardappelen tot een jaar bewaard worden. In oktober wordt de grond weer geploegd. Plantresten gaan onder de grond en de bodem wordt tot op 30 cm diepte losgemaakt. Het vocht in de waarde zal in de winter door bevriezing verkruimelen. Zo maakt de akker zichzelf op voor een nieuw seizoen.

Beschikbaarheid

Verschillende soorten aardappelen zijn jaarrond verkrijgbaar. De Opperdoezer ronde is verkrijgbaar van half mei tot eind oktober.